तंटामुक्त गाव समिती ही ग्रामस्तरावर स्थापन केलेली एक महत्त्वाची समिती आहे. याचा उद्देश ग्रामस्थांमधील वाद-विवाद स्थानिक पातळीवरच सामोपचाराने मार्गी लावणे हा आहे. ही समिती गावातील सौहार्द, शांतता आणि सामाजिक ऐक्य टिकवून ठेवण्यासाठी कार्य करते.
गावातील नागरी वाद, कौटुंबिक तंटे, शेजारी वाद, आर्थिक व्यवहारातील लहान-मोठे गैरसमज इ. प्रकरणांचे निपटारा सामोपचाराने करणे.
न्यायालयीन प्रक्रिया टाळून स्थानिक पातळीवर तंटे सोडवून वेळ व आर्थिक खर्च वाचवणे.
गावात शांतता, सौहार्द व एकी राखणे.
सामाजिक बंध वाढवून सर्वसमावेशक विकासाला प्रोत्साहन देणे.
संबंधित पक्षांना नोटीस देऊन त्यांची बाजू ऐकणे.
दोन्ही पक्षांमध्ये संवाद साधून तंट्याचे मूळ कारण जाणून घेणे.
निष्पक्ष, पारदर्शक व सामोपचाराने प्रश्न सोडविण्यासाठी उपाय सुचवणे.
झालेल्या निर्णयाची नोंद ठेवणे आणि दोन्ही पक्षांकडून मान्यता घेणे.
सरपंच – अध्यक्ष
ग्रामसेवक – सचिव
पोलिस पाटील / तलाठी – सदस्य
स्थानिक मान्यवर / समाजसेवक – सदस्य
स्वयंसेवी संस्थांचे प्रतिनिधी – सदस्य (आवश्यकतेनुसार)
तंटामुक्त समितीमुळे गावातील वातावरण सौहार्दपूर्ण राहते, प्रशासनावरचा तणाव कमी होतो, आणि न्यायालयीन प्रक्रिया टाळून ग्रामीण विकासाचा मार्ग अधिक सुकर होतो. सामुदायिक सहभागातून गाव “तंटामुक्त” करण्याचा हा उपक्रम राज्य शासनाच्या धोरणांनुसार राबविला जातो.